Жандос Құдайбергенов

September 7, 2023

«Жасыл» құрылыс – болашақтың нысаны

Қазір әлемдік климаттың орташа температурасы өткен ғасырға қарағанда 1°С-қа артқан [Таиров, 2021]. Бұл жылынудың негізгі себептерінің бірі технологиялық даму екендігі белгілі. Адамдардың экологиялық мәселелерге салғырт қарауы мен көмірқышқыл газының мөлшерден тыс бөлінуі атмосферадағы парниктік газдардың көбеюіне әкелді [Біріккен Ұлттар Ұйымы, 2020]. Мұндай климаттық өзгерістер нәтижесінде экономикалық және әлеуметтік мәселелер де […]

March 17, 2023

Қазақстанда жер сілкінісі қаупі: алматыдағы құрылыс нысандарының сейсмикалық қауіпке төзімділігін талдау

Қазақстанның геологиялық құрылымы ежелгі архей дәуірінен бастап жас тау шөгінділеріне дейін әртүрлі геологиялық құрылымдардың және тау жыныстарының алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Осы себепті Қазақстан сейсмикалық белсенді аймаққа жатады. Әсіресе, Қазақстан тарихында Шығыс Қазақстан облысынан бастап Түркістан облысына дейінгі елдің шығыс, оңтүстік және оңтүстікшығыс аймақтары жойқын жер сілкіністерін бастан кешірді. Осы тұрғыда […]

July 9, 2022

Ресейге қарсы салынған санкциялардың Қазақстан экономикасына әсері

Әлем елдері COVID-19 салдарымен күресіп жатқанда, Украинадағы соғыс қазіргі жағдайды нашарлатып, көптеген елдердің экономикасына кері әсерін тигізуде. Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін, әсіресе Америка Құрама Штаттары және Батыс елдері мен олардың одақтастары Ресейге қарсы көптеген саланы қамтитын ауыр санкциялар сала бастады. Бұл процесс Ресейдің әлемдік саудадағы экспорттына және осы өнімдерді […]

July 1, 2022

Қазақстанда қант тапшылығы: дағдарыстың себептері және шешу жолдары

Әр түрлі себептерге байланысты әлемдік азық-түлік нарығында негізгі қажеттілік ретінде қабылданған көптеген өнімдердің экспорты мен импортында орын алып жатқан қазіргі қолайсыз мәселелер жергілікті деңгейдегі нарықтарға да өз әсерін тигізіп жатқаны белгілі. Соның мысалы ретінде соңғы айларда елімізде болып жатқан қант тапшылығы мәселесін айтуға болады. Баршаға мәлім, қант шоколад пен кондитерлік […]

May 7, 2022

Қазақстанда елді-мекендерді су басу қаупі: мәселенің себебі табиғи фактор ма, әлде антропогендік фактор ма?

Бүгінде өнеркәсіптік революция кезеңінен бастап әртүрлі зиянды газдардың атмосфераға мөлшерден көп тазартылмай шығуы салдарынан қарқынды күшейіп келе жатқан ауаның ластануы жағдайы жаһандық жылыну деңгейінің артуына үлкен себепкер болып отыр. Біріккен Ұлттар Ұйымының деректеріне сүйенсек, қазір әлемде индустрияландыру кезеңінен бері орташа жаһандық ауа температурасының 1,1°С-қа өскенін байқаймыз. Жаһандық жылыну ауаның орташа […]

April 28, 2022

Орта Азияның бірыңғай энергетикалық жүйесінің электр қуатының өшуі мәселесі мен оны шешудің амалдары

2022 жылдың 25 қаңтарында Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанда электр қуатының жаппай сөніп қалу оқиғасы орын алды. Қазақстанның Алматы, Шымкент қалалары, Жамбыл және Түркістан облыстарының бір бөлігі, Қырғызстанның Бішкек, Ош және Жалал-Абад облыстары, сонымен қатар, Өзбекстанның Ташкент, Ферғана, Сырдария, Жизақ, Самарқанд, Бұқара, Қашқадария облыстары белгілі бір уақыт жарықсыз қалды (Gazeta.ru, 2022). […]

March 4, 2022

«Теңіз элементтері бар көл» мәртебесіне ие каспий теңізі: қай мемлекет үшін бұл тиімді?

Ауданы шамамен 398 мың км2 болатынКаспий теңізі әлемдегі ең ірі құрлықішілік су айдыны болып табылады. Каспийде көмірсутегі шикізатының үлкен қорларымен қатар, әлемдік бекіре тұқымдас балық қорының 90%-ы шоғырланған. Мұнда Қызыл кітапқа енгізілген жануарлардың 20-дан астам түрі мекендеп, өсімдіктердің 20-ға жуық түрі өседі. 1991 жылға дейін Каспий теңізіндегі халықаралық қатынастарды тек […]

February 28, 2022

Орта Азияның бірыңғай энергетикалық жүйесінің электр қуатының өшуі мәселесі мен оны шешудің амалдары

2022 жылдың 25 қаңтарында Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекстанда электр қуатының жаппай сөніп қалу оқиғасы орын алды. Қазақстанның Алматы, Шымкент қалалары, Жамбыл және Түркістан облыстарының бір бөлігі, Қырғызстанның Бішкек, Ош және Жалал-Абад облыстары, сонымен қатар, Өзбекстанның Ташкент, Ферғана, Сырдария, Жизақ, Самарқанд, Бұқара, Қашқадария облыстары белгілі бір уақыт жарықсыз қалды (Gazeta.ru, 2022). […]

February 2, 2022

Қазақстанда атом электр станциясының құрылысы: экономикалық пайдасы тұрғысынан талдау

Қазіргі заманауи технологиялар энергияны көп қажет еткендіктен энергия көздерін зерттеу бүгінде маңызды бола түсуде. Ғылымның дамуымен қатар су электр станциялары мен жылу электр станцияларының, сондай-ақ қайта қалпына келетін энергия көздерінің рөлі электр энергиясын өндіруде күннен-күнге артып келеді. Оларға күн, жел, биоотын, геотермалдық энергия сияқты негізгі қайта қалпына келетін энергия көздері […]

November 4, 2021

Арал теңізінің экологиялық көші-қонға әсері: Қызылорда облысы мысалында

Соңғы жылдары Қазақстан территориясында түрлі экологиялық мәселелер орын алып, аймақтарда шиеленіскен жағдайлар қалыптасып отыр. Солардың бірі – антропогендік іс-әрекет салдарынан пайда болған Арал теңізі мәселесі. Арал теңізінің тартылуы өңірді үлкен экологиялық апат аймағына айналдырғаны баршаға мәлім. Арал мәселесі 1960 жылдардан бері Сырдария және Амудария өзендерінің суларын суармалы егіншілік үшін мөлшерден […]